Pablo Software Solutions
BOBRME Komel
Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL wy­wodzi się z CBKME (Centralnego Biura Konstrukcyjnego Maszyn Elektrycznych), powołanego przez Ministra Przemysłu i Handlu - Zarządze­niem z dnia 9 grudnia 1948 roku. Siedzibą CBKME był biuro­wiec przy ul. Mariackiej 23 w Katowi­cach. Or­ganizatorem i pierwszym dyrektorem CBKME (1948-1951) był   Zygmunt Gogo­lewski prof. zw. Politechniki Śląskiej. W latach 1951 - 55 dy­rektorem CBKME był prof. Karol Morsztyn, a następnie mgr inż. Bolesław Adamski (1955-59). W roku 1959 CBKME zostało połączone z ZWSME (Zakła­dami Wytwórczymi Specjalnych Ma­szyn Elek­trycz­nych) mieszczącymi się   w Ka­towi­cach przy ul. Sobieskiego 7. W wyniku tej fuzji powstała firma pod nazwą ZKDPME (Zakłady Kon­struk­cyjno - Doświadczalne Przemysłu Maszyn Elektrycznych).

ZWSME był firmą powołaną przez Ministra Przemysłu i Handlu - Zarządzeniem z dnia  9 grudnia 1949. Powstał na bazie przed­wo­jennych niewielkich, sąsiadujących ze sobą firm pry­watnych, które wcześniej zostały upa
ń­stwowione i przejął ich tradycje  produkcyjne. Największa z tych firm             P. Maniura - Fabryka Maszyn i Aparatów Elektrycznych UNION" powstała w 1919 roku, w roku 1933 zatrud­niała 30 pracowników.

Dyrektorem ZKDPME został mgr inż. Bolesław Adamski i funkcję tę pełnił do 1965 roku. Ko­lej­nymi dyrektorami ZKDPME byli: mgr inż. Kazimierz Wilczy
ński (1965 - 66), mgr inż. Wiktor Le­pieszko (1966 - 1972) i dr inż. Jerzy Kokot­kiewicz (1972 - 77). W roku 1967, w wyniku rozpisa­nego konkursu, nazwę ZKDPME uzu­pełniono skrótem "Komel" (Konstrukcji maszyn elektrycz­nych). Nazwę "Komel" zastrzeżono w Urzędzie  Patentowym.

W roku 1972 ZKDPME Komel przeniósł się z ul. Mariackiej do nowego biurowca i laborato­rium w Ka-towicach przy al. Roździe
ńskiego 188, w którym mieści się obecnie. W roku 1973 Minister Przemysłu Maszynowego - zmienił nazwę ZKDPME "Ko­mel" na OBRME (Ośrodek Badawczo - Rozwojowy Ma­szyn Elektrycznych) "Ema-Komel). W roku 1975 ten sam Minister zmienił nazwę na BOBRME (Branżowy Ośrodek Badaw­czo - Rozwojowy Maszyn Elektrycznych). Z początkiem lat 70-tych Komel wraz            z oddziałami zamiejscowymi (Cieszyn, Bielsko, Tarnów, Tarnowskie Góry, Żychlin) zatrudniał około 400 pracowników.

W latach 1977-81 funkcję dyrek­tora BOBRME  pełnił mgr inż. Mieczysław Fa­lęcki. W roku 1981 pracownicy BOBRME na dyrektora wybierają dr inż. Jerzego Kokotkie­wicza, który pełni tę funk­cję do roku 1991. W roku 1982 decyzją Urzędu Patentowego (nr ZT-ZR 57026 z dnia 28.07.1982) BOBRME odzy­skuje prawo posłu­giwania się znakiem towaro­wym "Komel".


Historia najnowsza - okres transformacji gospodarczej














We wrześniu 1991 roku, zgodnie z nową ustawą o JBR-ach, ogłoszony został po raz pierwszy konkurs na stanowisko dyrektora BOBRME Komel. Z trzech startujących kandydatów dyrektorem wybrany został mgr inż. Mieczysław Jakubiec, dotychczasowy kierownik Wydziału Remontów Elektrycznych Huty Katowice, były pracownik BOBRME Komel (lata 1972-76)

Był  to  okres  transformacji  gospodarczej  kraju; centralne finansowanie Ośrodków Badawczych było
w stadium likwidacji. Sytuacja finansowa Ośrodka była bardzo zła. Rentowna w ubiegłych latach sprzedaż przecinarek dla przemysłu mięsnego gwałtownie spadała. Forsowana przez uprzedniego dyrektora koncepcja przekształcenia Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Maszyn Elektrycznych             w projektanta i producenta układów automatyki i sterowania dla przemysłu obrabiarkowego zako
ńczyła się całkowitym fiaskiem, a sam Ośrodek poniósł duże koszty, które odpisano w straty. Wskutek  administracyjnego  nakazu  Kombinatu Maszyn Elektrycznych Ema-Komel (Ośrodek  wchodził
w jego skład), została zerwana wieloletnia współpraca z zakładami przemysłu maszyn elektrycznych jak Emit i Damel, które w skład Kombinatu nie wchodziły.

Latem 1991  roku dla realizacji miesięcznej wypłaty pracownikom konieczne było  zaciąganie pożyczek
w banku, składki ZUS płacono nieregularnie  z dużym opóźnieniem; od paru lat nie wypłacano żadnych nagród i premii kwartalnych.

Przed nową Dyrekcją (jesienią 1991 Zastępcą Dyrektora ds. Badawczo-Rozwojowych został mgr inż. Maciej Bernatt) stanęło trudne zadanie przywrócenia płynności finansowej, zdobycia nowych klientów na prace projektowo-konstrukcyjne, wprowadzenie do programu produkcji Zakładu Doświadczalnego  nowych rentownych wyrobów na które byłby zbyt.

Pierwszym krokiem było powtórne nawiązanie współpracy z Emitem, dla którego Ośrodek zaczął projektować nową serię silników modułowych wysokiego napięcia o mocy 200-1600 kW, łącznie ze specjalną odmianą tej serii dla energetyki oraz opracował rozszerzenie serii silników niskiego napięcia wg. norm NEMA na eksport do USA i Kanady. Wykonano szereg projektów specjalnych silników górniczych przeciwwybuchowych, chłodzonych wodą dla zakładu Damel, projektowano i dostarczano silniki dla kombajnów chodnikowych do zakładu Remag. 

Dla górnictwa, hutnictwa, energetyki złożono szereg różnorakich ofert, w wyniku których udało się zebrać sporo zamówie
ń, nie tylko na prace projektowe, ale i na dostawy całych maszyn, lub ich elementów.  Z początkiem i w połowie lat 90-tych Ośrodek realizował między innymi:
* dostawę dla zakładu remontowego w Lublińcu gotowych, wykrojonych segmentów blach stojana turbogeneratora 200 MW (podwykonawcy: Dolmel, Zakład Doświadczalny Komel),
* dostawę dla zakładu w Bukownie specjalnego silnika prądu stałego mocy 400 kW (podwykonawca EMIT),
* dostawę specjalnych, nie katalogowych silników indukcyjnych wysokiego napięcia dla Huty Katowice   i dla Elektrowni Opole (podzlecenie do EMIT-u)
* rekonstrukcję i remont wirnika maszyny synchronicznej (prod USA) dla huty Sendzimira (podwykonawca Zakład Remontowy Energetyki Jedlicze),
* projekt, wykonawstwo (podzlecenia do Damelu i EMIT-u) i dostawa nowych wirników do eksploatowanych silników klatkowych zakresu mocy 400-2000 kW  dla Huty Katowice, Huty Głogów      i Huty Sendzimira, opartych na patentach Komelu, zapewniających najwyższą trwałość eksploatacyjną.
* projekt, wykonawstwo i dostawę specjalnych silników do napędu układu recyrkulacji gorących gazów dla walcowni blach Huty Sendzimira,
* dostawę specjalnych silników prądu stałego dla kablowni Myślenice,
* zaprojektowanie, wykonawstwo i dostawę specjalnej maszyny synchronicznej mocy 900 kVA dla laboratorium EMAG-u (podwykonawca EMIT).
      
Ponieważ sprzedaż przecinarek dla przemysłu mięsnego mimo intensywnej akwizycji i poszerzenia ich asortymentu ciągle nie była duża, w Zakładzie Doświadczalnym rozpoczęto produkcję przeciwwybuchowych silników dla górnictwa, maszyn prądu stałego dla lotnictwa (np. prądnico-rozruszników do samolotu Iryda), maszyn prądu stałego serii Pg i różnych specjalnych silników prądu przemiennego.

Opracowano wiele wniosków do KBN o Projekty Celowe, uzyskały one akceptacje; Ośrodek realizował je z różnymi zakładami branży maszyn elektrycznych (Emit, Indukta, Celma, Besel, Damel). W dwu Projektach Celowych wykonawcą był własny Zakład
Doświadczalny.

Zainaugurowany w 1991 roku cykl corocznych konferencji naukowo technicznych gromadził coraz więcej uczestników, przyczyniając się do napływu tematów i zamówie
ń dla Ośrodka. Już w ciągu paru lat kadencji nowej Dyrekcji sytuacja finansowa Ośrodka, a także jego ranking w KBN poprawiły się znacząco. Od roku 1995 zaczęto przyjmować nowych, młodych pracowników. Czterech z nich (jednym z nich był dyr. M. Jakubiec) uzyskało stopnie doktora nauk technicznych. W październiku 1998 r. zakupiono teren i budynki poprzemysłowe w dzielnicy Sosnowca, gdzie przeniesiony został produkcyjny Zakład Doświadczalny (z ulicy Sobieskiego w Katowicach) a następnie, w roku 2001 również Laboratorium Maszyn Elektrycznych; na rozbudowę i modernizację Laboratorium Ośrodek uzyskał znaczące dofinansowanie z Unii Europejskiej.

Mieczysław Jakubiec startował ponownie w konkursach na stanowisko dyrektora Ośrodka w latach 1996 i 2001 uzyskując wysokie oceny. W roku 2006 już nie stanął do konkursu. Kadencja Mieczysława Jakubca trwała pełne 15 lat, a przypadła na najtrudniejszy okres transformacji gospodarczej kraju. Mimo wielu trudności, Ośrodek Komel dobrze przeszedł przez ten okres.

Zgodnie z Ustawą z dnia 30.04.2010 Ośrodek Komel jest Instytutem Badawczym.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2013r. (poz. 1098) w sprawie reorganizacji Branżowego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Maszyn Elektrycznych KOMEL, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dn. 30 kwietnia 2010r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96. poz. 618 oraz z 2011r. Nr 112, poz. 654 i Nr 185, poz. 1092), Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych KOMEL z dniem 1 października 2013r. otrzymuje nazwę Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL.

Dyrektorem (od roku 2006) jest dr hab. inż. Jakub Bernatt, profesor Instytutu.  Tematyka   prac    poszerzyła  się   znacznie o maszyny (prądnice i silniki) z magnesami trwałymi, wiele z nich jest wytwarzanych w Zakładzie Wdrożeniowym, znajdują zastosowanie w pojazdach o napędzie elektrycznym. Coroczne konferencje naukowo-techniczne Komelu gromadzą powyżej 200 uczestników (również zagranicznych), stały się one  ważnym  forum  kontaktu  nauki  z  przemysłem.  Aktualnie  Instytut  Badawczy  Komel  zatrudnia 7 pracowników z tytułem naukowym i stopniami naukowymi doktora i doktora habilitowanego. Pracownicy Instytutu biorą udział w wielu międzynarodowych konferencjach, prezentując dorobek własny i dorobek Instytutu. W Instytucie działa Rada Naukowa, której  przewodniczy profesor dr hab. inż. Tadeusz Glinka. Instytut posiada kategorię B według oceny Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Historia
Copyright (c) 2013 by Komel All Rights reserved
Monitor Polski z roku 1949 -początki Komelu
Dawny budynek Komelu przy ul. Mariackiej w Katowicach
Siedziba Komelu przy
Al. Roździe
ńskiego w Katowicach
Aby zobaczyć film archiwalny na temat działalności Komelu kliknij tutaj cz. 1 oraz cz. 2.
"Dawno temu w Komelu"
- film archiwalny
- cz. 1
"Dawno temu w Komelu"
- film archiwalny
- cz. 2
Siedziba Komelu w Sosnowcu, ul. Moniuszki 29
Laboratorium Maszyn Elektrycznych, Zakład Wdrożeniowy
Siedziba Główna
Al. Roździeńskiego 188
40-203 Katowice
Biuro Konstrukcyjne
Laboratorium Maszyn Elektrycznych
Zakład Wdrożeniowy
ul. Moniuszki 29, 41-209 Sosnowiec